الشيخ محمد بن عبد الفتاح ( سراب التنكابني ) ( فاضل سراب )

42

ضياء القلوب ( فارسى )

ج - نحوهء بيان مطالب : آنچه تذكر آن در مورد اين تأليف حائز اهميت است ، نحوهء مطرح كردن مباحث است . در بسيارى از كتاب‌هاى كلامى و اعتقادى ، با اينكه ردّ و ايرادات فراوان به چشم مىخورد ولى پس از انتشار ، نقض و ابرامات جديدى به آنها وارد مىشود و بازگشت بسيارى از اين نقضها به سوء استفاده از عبارات شخصى است كه بر او رد صورت گرفته است . نقل فقط قسمتى از متن يك كلام يا واقعه بدون ذكر صدر و ذيل آنگاه ، كاملا خلاف نظر مصنّف را مىرساند . از اين رو كسى كه به نقد سالم مىپردازد اصولا بايد تمام مطلب مورد بحث را نقل نمايد و سپس اگر مطلبى دارد بيان نمايد . مصنّف منصف اين اثر ، علامهء تنكابنى ، جايى كه نصّى را از مخالفان نقل مىكند ، با جرأت تمام ، گفتار را به نحو كامل نقل كرده و سپس اشكال يا اشكالات وارد بر آن را بيان مىدارد . از اين رو ، كتاب ضياء القلوب داراى يك اسلوب علمى قول گشته خوانندهء با انصاف را به تعقّل و تدبّر و بازنگرى در اعتقاداتش وامىدارد . تبحّر مؤلف در علم منطق ، اصول و فقه استدلالى ، وى را ناگزير از به كارگيرى اسلوب برهان و نقض و ابرامات متعدد نموده است . د - مهمترين مباحث كتاب : همانطور كه عرض شد غرض اصلى از نگارش كتاب مباحث امامت بوده است « 1 » .

--> ( 1 ) . كتاب در چهار مقصد تأليف شده است : مقصد اول : در باب اثبات صانع . مباحثى كوتاه و بيشتر عقلى در برهان بر وجود خداوند متعال ، اثبات علم و قدرت و عدل و توحيد لا يزال ، اثبات اينكه علم و وجود خداوند عين ذات اوست ، بحث اينكه موجود مشترك معنوى است بين واجب و ممكن .